9 ذی الحجه؛ روز عرفه
پرواز به به سوی عرفات
الهی! تو را میخوانم به پاکی و خلوص بندگی در صحرای عرفات، به تکاپوی حاجیان؛ آنگاه که جان مشتاق را برای لقای تو روانه آسمان زلال عرفه میکنند.
خدای من! دلم برای آشنایی و آشتی با تو، بی تابتر از همیشه است و تنها دارایی ام در پیشگاه تو، دعایی است که به آن وعده اجابت داده ای.
الهی! چنان به عشق خود مرا بنواز و یاری ام کن تا دیده ام؛ به فراتر از نشانه هایت دل مشغول دارد و از درک نور تو که آفاق را روشن کرده، بازنماند.
بارالها! چنان خود را به من بنما که بی واسطه و با شهود قلب، شیفته جمال نورانی تو شوم….
روز عَرَفه
نهم ذی الحجه را روز عَرَفه گویند. روز عرفه از روزهای مهم برای مسلمانان و از جمله شیعیان است. گرچه عید نامیده نشده اما همچون عید خوانده شده است. از سوی دیگر از آنجا که امام سوم شیعیان، امام حسین (ع) حرکت خود را بسوی کربلا پس از مراسم حج آغاز کرد، این روز برای شیعیان از اهمیت بسزایی برخوردار است.
موقعیت جغرافیایی عرفات
عرفات، نام منطقه وسیعی است با مساحت حدود ۱۸ کیلومتر مربع، در شرق مکه، اندکی متمایل به جنوب، در میان راه طائف و مکه. این منطقه به وسیله کوه هایی که به شکل نیم دایره در اطرافش قرار دارد، مشخص شده است. صحرای عرفات در بیشتر سال غیرمسکونی است و در روز حج، نهم ماه ذیالحجه معروف به روز عرفه، زائران از منا به عرفات میروند تا مهمترین بخش از آیینهای حج را برگزار کنند. خطبه حج و لبیک و دعا و نمازهای ظهر و عصر در عرفات خوانده میشود.
علل نامگذاری عرفات
درباره نامگذاری این منطقه به عرفات، چهار نکته گفته اند:
1- وقتی جبرئیل مراسم حج را به آدم(علیه السلام) یا به ابراهیم خلیل(علیه السلام) آموخت، در پایان به او گفت: عَرَفْت؟ آیا شناختی؟
2- آدم و حوا، در این منطقه یکدیگر را شناختند (= تَعارَفا) و باز یافتند.
3- عرفات از آن رو به این نام شناخته شد که مردم در آنجا به گناهان خود اعتراف می کنند. در روایتی از امام صادق(علیه السلام) نقل شده است که در باره نامگذاری عرفات فرمودند:
جبرئیل در ظهر عرفه از ابراهیم پرسید: ای ابراهیم، به گناهان خود اعتراف کن و مناسک را بشناس. عرفات را به خاطر این سخن جبرئیل که گفت: اعْترف؛ عرفات نامیدند.
4- برخی هم عرفه را به معنای کوه گرفته اند.
در نهم ماه ذیالحجه معروف به روز عرفه، زائران از منا به عرفات میروند تا آیینهای حج را برگزار کنند
فضيلت و آداب روز عرفه
كاروان عظيم حج بعداز ظهراز مكه مكرمه حركت كرده در حاليكه سرها برهنه و تنها از لباسهايي معمولي و هميشگي عاري گشته است و هر يك دو قطعه پارچه سفيد پوشيده با نظمي متين و برنامهاي الهام بخش و آهنگي شورانگيز از نغمه آسماني«لبّيك اللهم لبّيك لبّيك لا شريك لك لبّيك انّ الحمد و النّعمة لك والملك لا شريك لك لبّيك» که اين ذكر آسماني، تمام شهر مكه را فرا گرفته و حركت ميكنند و مقارن زوال ظهر روز نهم همه در صحرای عرفات جمع ميشوند.
روايت است كه امام سجاد علیه السلام در روز عرفه صدای سائلي را شنيد كه از مردم سئوال می كرد، حضرت به او فرمود:«واي بر تو! آيا در مثل چنين روزي از غير خدا سئوال ميكني و حال آنكه در اين روز براي بچههایي كه در شكم مادرانند، اميد سعادت و خوشبختي ميرود.»
درباره شب عرفه روايت شده است كه دعاي خیر درآن مستجاب و كسي كه در آن به فرمانبرداري خداوند مشغول باشد، پاداش صدو هفتاد سال عبادت را خدای متعال به او عطا فرماید. زیارت امام حسين علیه السلام در شب عرفه مستحب است. در روز عرفه رفتن به عرفات و يا کربلا، بهترين مكانها براي استجابت دعا ميباشد. اهميت دعا در اين روز به اندازهاي است كه روزه اين روز را براي كسي كه روزه باعث ضعف او هنگام دعا شود، ممنوع كردهاند.
بخشش گناهان در عرفات
در روایات، تأکید زیادی بر بخشش گناهانِ افراد حاضر در عرفات در روز عرفه شده است. امام علی(علیه السلام) می گوید: به رسول خدا(صلی الله علیه وآله) گفته شد: کدام گروه از اهل عرفات، جرمشان بزرگتر است؟ حضرت فرمود: الَّذِی یَنْصَرِفُ مِنْ عَرَفَات وَ هُوَ یَظُنُّ أَنَّهُ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ، کسی که از عرفات بر می گردد و گمان می برد که مورد بخشش قرار نگرفته است.
امام صادق(علیه السلام) در شرح این سخن فرمودند: مقصود کسی است که از رحمت خداوند عزّوجل مأیوس است.
اعمال شب عرفه
۱- مناجات و عبادت
۲- خواندن دعای “اللهم یا شاهد کل نجوی…”
۳- خواندن هزار مرتبه این ذکر: “سُبحانَ الذَی فی السماءِ عرشُهُ، سُبحانَ الذَی فی الارضِ حُکمُهُ، سُبحانَ الذی فی القُبُور قَضاؤُهُ، سبحان الذی فی البَحرِسَبیلُهُ، سبحان الذی فی النارسُلطانُهُ، سبحان الذی فی الجَنَّةِ رَحمَتُهُ، سبحان الذی فی القِیامَةِ عَدلُهُ، سبحان الذی رَفَعَ السَّماءَ، سبحان الذی بَسَطَ الاَرضَ، سبحان الذی لا مَلجَاَ وَ لا مَنجا مِنهُ اِلاّ الیه”.
۴- خواندن دعای: “اللهم من تَعَّبَا وَ تَهَیا وَ اَعَدَّو استعدَّ لِوِفادةٍ…”.
۵- زیارت امام حسین علیه السلام
اعمال روز عرفه
۱- غسل کردن
۲- روزه به شرط آنکه روزه باعث ضعف او در انجام اعمال این روز نشود.
۳- زیارت امام حسین علیهالسلام
۴- خواندن دو رکعت نماز زیر آسمان، بعد از نماز عصر و پیش از دعای عرفه. در رکعت اول بعد از حمد سوره توحید و در رکعت دوم بعد از حمد، سوره کافرون را بخواند.
۵- خواندن این صلوات از امام صادق(ع): اللَّهُمَّ یا أَجْوَدَ مَنْ أَعْطَی وَ یا خَیرَ مَنْ سُئِلَ وَ یا أَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِی الْأَوَّلِینَ وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِی الْآخِرِینَ وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِی الْمَلَإِ الْأَعْلَی وَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِی الْمُرْسَلِینَ اللَّهُمَّ أَعْطِ مُحَمَّدا وَ آلَهُ الْوَسِیلَةَ وَ الْفَضِیلَةَ وَ الشَّرَفَ وَ الرِّفْعَةَ وَ الدَّرَجَةَ الْکبِیرَةَ اللَّهُمَّ إِنِّی آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ لَمْ أَرَهُ فَلا تَحْرِمْنِی فِی [یوْمِ] الْقِیامَةِ رُؤْیتَهُ وَ ارْزُقْنِی صُحْبَتَهُ وَ تَوَفَّنِی عَلَی مِلَّتِهِ وَ اسْقِنِی مِنْ حَوْضِهِ مَشْرَبا رَوِیا سَائِغا هَنِیئا لا أَظْمَأُ بَعْدَهُ أَبَدا إِنَّک عَلَی کلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ اللَّهُمَّ إِنِّی آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ لَمْ أَرَهُ فَعَرِّفْنِی فِی الْجِنَانِ وَجْهَهُ اللَّهُمَّ بَلِّغْ مُحَمَّدا صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ مِنِّی تَحِیةً کثِیرَةً وَ سَلاماً
۶- خواندن دعای ام داود که در اعمال نیمه رجب ذکر گردیده است.
۷- خواندن این تسبیح که گفته شده ثواب آن قابل شمارش نیست: ” سبحان الله قبل کل احد و سبحان الله بعد کل احد ….”
۸- چهار رکعت نماز که در هر رکعت بعد از حمد،پنجاه مرتبه سوره توحيد خوانده مىشود.
۹- خواندن زیارت جامعه کبیره.
۱۰- خواندن دعای عرفه امام حسین(ع)
۱۱- خواندن دعای عرفه امام سجاد(ع)
